ఉ. అక్కట! యమ్మహారణము - 100 పద్యాలు

 

ఉ. అక్కట! యమ్మహారణము
అక్కట! యమ్మహారణమునందు వియచ్చరకోటితోడఁ బే  రుక్కునఁ బోరి యేను మృతి నొందఁగ నేరన; యట్టు లైన నీ  తక్కువపాటు లేక ప్రమదంబున దేవపదంబు నొందుదున్;  మిక్కిలి యైన కీర్తియును మేదినియందు వెలుంగు నిత్యమై
1.    అక్కట! యమ్మహారణమునందు 2.    వియచ్చరకోటితోడఁ బేరుక్కునఁ బోరి యేను 3.    మృతి నొందఁగ నేరన 4.    యట్టు లైన	5.    నీ తక్కువపాటు లేక  6.    ప్రమదంబున దేవపదంబు నొందుదున్‌  7.    మిక్కిలి యైన కీర్తియును  8.    మేదినియందు వెలుంగు నిత్యమై
అక్కట! = అయ్యో; యమ్మహారణమునందు = ఆ మహాయుద్ధములో; వియచ్చరకోటితోడఁ = శత్రుకోటితో; ఏరుక్కునఁన్ = ఏ కోరికతో; పోరి యేను = పోరు చేసాను;  మృతి నొందఁగ నేరన = ఎందుకు చనిపోలేదు; యట్టు లైన = అట్లు జరిగితే; నీ తక్కువపాటు లేక = ఈ అవమానము లేక; ప్రమదంబున = సంతోషముగా; దేవపదంబు నొందుదున్‌ = స్వర్గప్రాప్తి జరిగేది; మిక్కిలి యైన కీర్తియును = చక్కటి కీర్తి కూడా;  మేదినియందు = భూమిమీద; వెలుంగు = ప్రకాశించేది; నిత్యమై = నిత్యమూ;
భావం: ఆంధ్రమహాభారతం లోని ఎఱ్ఱన వ్రాసిన అరణ్యపర్వంలోనిది. పాండవులను అవమానించాలనే ఉద్దేశంతో దుర్యోధనుడు ఘోషయాత్ర చేశాడు. అనుకోకుండా గంధర్వుల చేతిలో బందీ అయ్యాడు.  పాండవులే వచ్చి రక్షించారు. దుర్యోధనుడు, దానిని అవమానంగా భావించి ప్రాయోపవేశం చేయాలనుకున్నాడు.   అయ్యో! ఆ మహాయుద్ధములో శత్రువులతో ఏమి కోరి పోరు చేసాను. చనిపోనైనా లేదు. అట్లు చనిపోయి ఉంటే ఈ అవమానము లేక సంతోషముగా స్వర్గాన్ని పొందేవాడిని. చక్కని, నిత్యమైన కీర్తి కూడా కలిగేది.